DIVČIBARE – VALJEVO

Planinski centar Divčibare nalazi se u centralnom delu planine Maljen u Zapadnoj Srbiji. Smešten je na 980 metara nadmorske visine, između Crnog vrha (1098 metara), Paljbe (1051), Golupca (1044), Kraljevog stola (1104) i Velikog brda (1061). U vencu valjevskih planina (Medvednik, Jablanik, Povlen i Maljen), koje su završni masiv Dinarskog sistema u severozapadnoj Srbiji. Maljen se odlikuje svojstvenim reljefom što je uslovilo povoljnu klimu i raznovrstan biljni i životinjski svet.

Turistički centar Divčibare, kao centralna destinacije Regije Divčibare, prostire se na oko 750 hektara. Nalazi se 37 kilometara južno od Valjeva, 26 kilometara severoistočno od Kosjerića, 41 kilometar severno od Požege, 29 kilometara jugozapadno od Mionice, a od Beograda je udaljen 118 kilometara.

Kako doći do planinskog centra Divčibare:

🟩 Beograd

Auto-put Miloš Veliki → Divčibare (127 km)

Ibarska magistrala → Ćelije (Lajkovac) → Divci → Mionica → Divčibare (118 km)

🟩 Novi Sad

Novi Sad → Šabac → Valjevo → Kaona → Divčibare (177 km)

🟩 Užice

Užice → Požega → Tometino Polje → Divčibare (64km)

🟩 Čačak

Čačak → Ljig → Mionica → Divčibare (120km)

🟩 Šabac

Šabac → Valjevo → Kaona → Divčibare (106km)

Divčibare su jedno od najboljih mesta za porodični odmor, bez obzira na dužinu planiranog boravka i doba godine.

Divčibare su spoj blage i prijatne klime, čistog planinskog vazduha, bogate vegetaije, obilje izvora i vode.

Zahvaljujući činjenici da je sa svih strana okružen visovima koji ga štite od vetrova, turistički centar Divčibare ima veoma povoljnu, blagu i prijatnu klimu. U proseku je godišnje 289 dana bez vetra; srednja godišnja temperatura je 18 stepeni, jesen toplija od proleća, a septembar najsuvlji mesec. Divčibare su i dobro osunčane, što je povoljno za oporavak organizma.

Do Divčibara dopiru vazdušne mase iz Mediterana i sudaraju se sa vazdušnim masama Karpata i Panonske nizije, čime se može objasniti prisustvo joda u vazduhu.

Balneoklimatološki institut Srbije 1963. godine proglasio je Divčibare za „klimatsko lečilište”, jer boravak na maljenskoj visoravni može povoljno delovati na osobe sa astmom i bronhitisom, neurovegetativnim poremećajima, kao i za oporavak posle akutnih infektivnih bolesti, pneumonije.

Lepote i specifičnosti Divčibara

O lepotama i specifičnostima Divčibara govori i činjenica da se na ovom području nalaze četiri stroga rezervata prirode: Crna reka, Čalački potok, Zabalac i Vražji vir.

Maljenske rečice i potoci u svom toku stvaraju fantastične klisure, useke, vodopade, virove i osobenu floru i faunu. Klisuru Crne reke sa grebenom Ljuti krš, na pola sata od Divčibara, odlikuje više vodopada, izvora pitke vode, guste šume četinara i listopadnog drveća. Rezervat Crna reka obuhvata površinu od 60 ha. Nalazi se oko izvorišta Crne reke. U ovom rezervatu nalaze se posebne florističko-vegetacione vrednosti i veoma atraktivni elementi reljefa.

Strogi prirodni rezervat je i Čalački potok, na kojem je izgrađeno akumulaciono jezero za napajanje Divčibara vodom. Čalački potok obuhvata površinu od 3 ha na kojoj raste mešovita šumska sastojina jele i bukve, sa mestimičnim stablima breze, smrče, belog i crnog bora i jarebike.

Crna Kamenica protiče kroz klisuru izvanredne lepote, gradeći vodopade i virove, među kojima se izdvaja Vražji vir. Vražiji vir se nalazi u blizini Divčibara, na padinama uzvišenja Velika pleća. Obuhvata 29 ha na kojima se nalazi mešovita šumska sastojina belog bora, breze, bukve, jarebike, hrasta kitnjaka i drugih vrsta.

Rezervat Zabalac nalazi se u izvorišnom delu reke Bela Kamenica, ispod vrha Zabala. Čista je sastojina breze, sa pojedinačnim stablima bukve, jele, crnog i belog bora.

VODE DIVČIBARA

Divčibare su područje bogato vodom. Ova regija obiluje rečicama, izvorima i potocima koje pripadaju slivovima Kolubare i Zapadne Morave.
Bukovska reka izvire pod visom Golupcem, teče živopisnom klisurom i kao pritoku prima Crnu reku.
Manastirica izvire pod Kraljevim stolom (1104 m) i pravi vrlo lep vodopad Skakalo sa kaskadama, visok oko 20 metara.
Na nekoliko mesta ispod istočne strane Golupca izvire rečica Crna Kamenica koja protiče kroz Divčibare u užem smislu. Dva izvorišna kraka se sastaju u centru Divčibara, pa dalje teku ispod pijace i pekare, a onda kroz klisuru punu brzaka i slapova u prelepom ambijentu crnih borova.
Dalje teče između maljenskih visova, i u Tometinom polju se sastaje sa Belom Kamenicom, od kojih nastaje reka Kamenica, koja se uliva u Zapadnu Moravu.

Crna reka nastaje od više potoka koji izviru sa severne strane Divčibara. Posebno su zanimljivi vodopadi 5-10 metara. Ostale reke ove regije su Bukovska reka, Kozlica, Krčmarska reka, Manastirica, Paklenica i Bela Kamenica koje takođe teku kroz interesantne klisurice bogateći hidrografiju ovog kraja.

Pored reka i potoka ovaj predeo je bogat i mnogobrojnim izvorima. Izvor Žujan je neobičan, jer se nalazi u prostranoj močvarnoj livadi. Ne treba zaboraviti ni Hajdučku česmu na visu Čubrica, ni izvor Studenac. Voda ovog vrela je jako hladna, pa se zato vrelo naziva Studenac. Iz pukotine odakle izvire voda struji hladan vazduh, pa se pretpostavlja da iza izvora postoji čitav pećinski sistem koji do danas nije ispitan.

TURIZAM NA
DIVČIBARAMA

Počeci organizovanog turizma na Divčibarama vezuju se 1926. godinu kada je Zdravstveno društvo Divčibare, koje je osnovalo 28 uglednih građana Valjeva, izgradilo naselje od 20 kućica-brvnara za odmor. Društvo Divčibare je narednih godina izgradilo i prvi hotel, prodavnicu i druge prateće objekte, put od Kaone do Divčibara i pripremilo urbanistički plan.

Već 1932. godine tadašnje Ministarstvo trgovine i industrije proglasilo je Divčibare za klimatsko turističko mesto. Ministarstvo građevina je 1933. ograničilo uži letovališni region Divčibara i odredilo uslove za izgradnju objekata, na osnovu regulacionog plana koji je projektovao Milorad V. Babić iz Valjeva, dipl. inž. građevine, berlinski đak.

Na odmor su počele dolaziti i porodice iz Beograda i drugih gradova, a do drugog svetskog rata Divčibare su bile najuglednije planinsko turističko mesto u Srbiji. Poznate manifestacije na Divčibarama su Mountain music fest, Divčibarska Sretenja, Dani gljiva na Divčibarma, Vaskršnji susret planinara, Divča trail, Brdsko planinska trka u biciklizmu, Treće kolo kupa Srbije streličarstvo.

FLORA I FAUNA
DIVČIBARA

Bogatstvo šumskog i biljnog sveta specifičnost su Maljena i Divčibara, među kojima ima endemičnih i zaštićenih vrsta, kao i značajnih vrsta lekovitog bilja. Najzastupljenije su šume belog i crnog bora, a od četinara javljaju se još jela, kleka, smrča i planinski bor.

Od listopadnog drveća najzastupljenije su bukva i breza, a zatim crni i beli jasen, hrast, cer i leska, lipa, grab, brest, topola, jasika, jova, vrba i bagrem. Od endemičnih biljaka na Maljenu rastu bosanska i jadranska perunika, dok u zaštićene vrste spadaju lincura božikovina i jeremičak.

Zbog velikog broja biljnih vrsta, Divčibare su preko cele godine u cveću. Sa topljenjem poslednjeg snega javljaju se jeremičak, crnjuša i kaćun. Odmah za njima,u aprilu, stižu jaglika i narcis (Narcicus poeticus), najlepši cvet planine, kojim su u jeku cvetanja, negde sredinom maja, prekrivene divčibarske planine. I tako redom.

Među divčibarskim biljem obilje je lekovitih vrsta. Postoje čitava polja lincure, retko viđeni sklopovi erike u borovim i brezovim šumama, a javljaju se i salep, mrazovac, babina svila, plava gencijana, srčenjak, pasji zub, jarebika.

Od lekovitih biljaka još rastu: angelika, beli slez, bokvica, bosiljak, bršljan, vilina kosa, vlasuša, vodopija, gavez, gavranov luk, gorocvet, grčica, dan i noć, divlja vrbena, dinjica, dobričica, đurđevak, zanovet, zvezdan, zvončic, zova, ivanjsko cveće, imela, jagorčevina, kandilica, kantarion, kaćun, kičica, kleka, kopriva, kukurek, kukuta, ladolež, lincura, loboda, ljubičica, majčina dušica, maslačak, matičnjak, medunika, kopriva, nana, neven, paparat, polen, perunika, ruzmarin, svatovak, hajdučka trava, crni slez, čuvarkuća i mnoge druge.

Na Divčibarama raste šumska jagoda, zatim divlja kupina i malina, borovnica. Pri povoljnim vremenskim uslovima divčibarske šume pune su najukusnijih gljiva, poput vrganja, rujnice, sunčanice, gnojištarke i drugih.

Od divljači mogu se naći srne, zečevi, divlja svinja, lisica, fazan. Ovde boravi i veliki broj raznih vrsta ptica. Pernate grabljivice su: orao, kobac, jastreb, sova, čavka, vrana, svraka, gavran i kukavica. Pevačice i ostale ptice su: slavuj, ševa, detlić, zeba, senica, vrabac, lasta, kos, čvorak, pupavac, prepelica, kreja, jarebica, grlica, žunja, golub, fazan i druge. U maljenskim rečicama zastupljeni su krkuša, klen, zlatać i potočni rak.

Evropski pešački
put E-7

Deonica Divčibare – Rajac

Put E7 ide klisurom reke Gradac na planinu Maljen, na kojoj se nalazi živopisna razuđena planinska visoravan – polje na 980 m visine, poznata turistička destinacija Divčibare.

Od Divčibara put E7 vodi na istok ka Rajcu. Preko zatalasanih brda, cvetnih livada i pored njiva nastavlja se prema Suvoboru (866 m). Iz centra naselja Divčibare, preko Stražare ulazimo u zonu Pitomina, gde se nalazi plnaninarski dom „Na poljani“.

Put se proteže u pravcu jugoistoka. Prolazi se pored vikendica, bačija, prelazimo potoke, penjemo se na kote Vlasovi (1003 m) i Čiker (872 m) i makadamskim putem idemo ispod vrha Velikog Maljena (970 m), do Suve česme. Preko blago zatalasanih livada i dalje prema istoku stižemo do vrha Rior (882 m). Dalje, livadskim putem, pa kroz šumarke grebenom dolazimo do Malog Riora (721 m). Dalje se spuštamo, do rečice Grab, koja se smatra granicom Maljena i Suvobora.

Vrhovi i vidikovci

Vrhovi Divčibara i Maljena pružaju izvanredan pogled na udaljene krajeve Srbije. Najviši vrh je Kraljev sto na 1.104 metra nadmorske visine, a zatim Crni vrh na 1.098 metara. Sa brojnih vidikovaca Divčibara pruža se predivan pogled na šumadijske planine sve do Kopaonika, na Sokolske planine, Zlatibor, Taru, Zvezdu, Goliju i Durmitor. Može se videti i Avalski toranj, a sa određenih mesta i planina Rtanj. Vidikovci Maljena lako su dostupni tako da se do njih može doći za pola sata do sat hoda, obeleženim pešackim stazama.

Kraljev sto – 1104 m

Crni vrh – 1098 m

Veliko brdo – 1061m

Golubac – 1044 m

Velika pleć – 1037 m

Stražara – 1061 m

Paljba – 1051 m

Zabala – 1011 m

Vlasovi – 1003 m

Ljuti krš – 962 m

Dobar geografski položaj uslovljava dopiranje vazdušnih masa iz Jadranskog mora i sukobljavanje sa vazdušnim masama sa Karpata i Panonske nizije, čime se objašnjava prisustvo joda u vazduhu. Proleća i leta su kratka, zime su hladne i duge sa obilnim snežnim padavinama, a jeseni duge i blage.

U želji da posetioci planine Maljen i Divčibara što bolje upoznaju ova dva dragulja valjevskih planina Turistička organizacija Valjevo, u saradnji sa valjevskim planinarima, pripremila je pešačke staze.

PEŠAČKE STAZE

Paljba

Ovaj pravac iza crkve skreće levo i ide već uhodanom stazom oivičenom drvećem. Levo je potok Žujan. Posle nekoliko stotina metara skreće se blago u desno (na zapad), a zatim prelazi preko potoka. Okolo je Žujan razliven u prostranim tresetištima. Dalje staza vodi blago uzbrdo, najpre kroz borov šumarak, a kasnije livadom, pored vikendica, sve do izlaska na asfaltni put Divčibare – Kaona. Njime treba ići na desno, oko 50m, a zatim staza vodi kroz retke borove sa leve strane puta. Nešto kasnije treba preći na desnu stranu i posle se toga se tom stranom, kroz mladu borovu šumu, stiže do vrha Paljba, 1051 m.n.v. Sa njega se na jednoj strani vide maljenski vrhovi: Golubac, Stražara, Kraljev sto i Crni vrh i izmedju njih cela visoravan Divčibare. Na drugoj strani se vide valjevske planine: Povlen, Magleš, Jablanik i Medvednik.

Ljuti krš

Početni deo ove staze ideasfaltnim putem prema Mionici i Beogradu. Kad se prodje hotel Crni Vrh, levo skreće makadamski put označen crvenim putokazom LJUTI KRŠ. Staza vodi tim putem, kroz šumu,izmedju vikendica. Iza poslednje vikendice staza napušta put i skreće desno, a zatim vijuga kroz šumu. Posle prelaza preko potoka, ide se kroz šumu sa proplancima do drveta sa putokazima: desno STRAŽARA i levo LJUTI KRŠ. Nastavlja se levim pravcem, kroz šumu. Tu je početak strogog prirodnog rezervata 2. kategorije CRNA REKA. Staza zatim izbija na kameniti greben, kojim se uspinje do vidikovca na vrhu – 962 m.n.v. Pogled sa njega je vrlo impresivan: na levo, preko duboke doline potoka prema Golubcu i na desno, preko početka Crne reke na Bačevački vis, Čubricu i Pejar. Pravo je prekrasan pogled niz kanjon čudesne Crne reke koja vijuga izmedju strana obraslih gustom zimzelenom šumom prošaranom brezama. U prvom planu je jedan niži greben sa koga se može sići do Crne reke. Na horizontu se vide valjevske planine: Magleš, Jablanik i Medvednik, a nešto bliže obronci Bukova.

Golubac

Velika pleća

Na početku ova staza ide asfaltnim putem (u pravcu glavne ski staze), sa koga treba skrenuti levo kod Pančevačkog odmarališta (prva velika zgrada sa leve strane). Dalje se ide uzbrdo, takodje asfaltnim putem koji prolazi ispod odmarališta IMT (stari naziv). Iza njega se dolazi do raskrsnice na kojoj treba skrenuti desno. Put vodi blago uzbrdo izmedju vikendica i izlazi na zaravan. Tu se nalazi drvo sa dva crvena putokaza: levo VELIKA PLEĆ, pravo CRNI VRH. Odatle se ide levo, makadamckim putem koji se blago uspinje, a vodi kroz šumu jela, borova i breza. Na prevoju, kod putokaza desno za Crni vrh, treba nastaviti dalje putem koji ide talasastim grebenom. Levo je šuma, a desno nekoliko vikendica, posle kojih se sa desne strane uočava šumovito uzvišenje. Tu se staza odvaja od puta na desno i vijuga naviše kroz borovu i brezovu šumu do vrha VELIKA PLEĆ, 1050 m.n.v. Sa njega se pruža prekrasan pogled na Ravnu goru i Suvobor, Kablar, Ovčar, Zajčicu i Subjel. Kad je vidik bistar u daljini se vide Golija, Kopaonik, Zlatibor i Tara. Ispod Velike pleći, levo je šumoviti kanjon Crne Kamenice čiji se žubor jasno čuje. Pravo na jug pružaju se široke livade visoravni Tometino polje, preko koje vodi put za Požegu.

Crni vrh

Prvi deo ove staze je isti kao za Veliku pleć. Kod drveta sa crvenim putokazima treba nastaviti putem pravo, blago uzbrdo. Kada se prodju vikendice sa desne strane staza ulazi u šumu borova, jela, cerića i breza, obraslu gustom travom. Izmedju njih staza vijuga uzbrdo. Uspon nije težak ali je stalan, pa se povremeno treba odmoriti. Kraj uspona je na samom kamenito-travnatom vrhu koji je označen na nekoliko velikih kamenova. CRNI VRH sa 1096 m.n.v. je po visini drugi Maljenski vrh, ali se zbog blizine nametnuo najvišem vrhu Kraljevom stolu koji je udaljeniji od centra Divčibara. Sa Crnog vrha se pružaju upečatljivi pogledi na istok (levo), jug (pravo) i zapad (desno), pa se tim redom vide: Suvobor, Kablar, Ovčar, Zajčica i Subjel, a kad je vedro u daljini se vide Golija, Kopaonik, Zlatibor, Tara i Zvijezda. Na krajnjem zapadu vide se sve ostale valjevske planine: Povlen, Magleš, Jablanik i Medvednik i ispod njih Drenovački kik, Bukovi i ostala pobrdja. Pogled na sever prema Divčibarama zaklanja šuma kroz koju vodi staza. Sa Crnog vrha postoje staze levo za Veliku pleć i dalje za vidikovac Paljba.

Skijanje Divčibarama je, pored sankanja za najmlađe, najvažniji zimski sport na planini. Ukoliko ste ljubitelj snega i zimskih aktivnosti pozivamo Vas da posetite Divčibare.

SKI STAZE DIVČIBARA

SKI STAZA CENTAR

Ski staza Centar nalazi se u samom centru, pored hotela Pepa. Proteže se na severnim obroncima Crnog vrha u dužini od oko 600m. Visinska razlika između vrha i podnožja staze iznosi oko 100m. Na stazi postoji ski lift vučnica (vučnа sаjlа sа tаnjirom koji se stаvljа između nogu), a kapacitet lifta je 700 skijaša na sat. Nagib staze odgovara srednjem kvalitetu skijaša. Posebna draž staze Centar je pogled koji se pruža sa njenog vrha na vence planina Zapadne Srbije i koji mnoge skijaše ostavlja bez daha. U sunčanim danima na horizontu se vidi čak i planinski masiv Kopaonika. Posebno zadovoljstvo pruža noćno skijanje na stazi koja je osvetljena od podnožja do vrha.

Radno vreme žičare je od 9:00 do 16:00 časova.

SKI STAZA CRNI VRH

Ski staza Crni Vrh je dužine 850m sa visinskom razlikom 180m od početka do kraja što stazu čini srednje težom za skijanje. Staza poseduje sisitem veštačko osnežavanje. Staza se nalazi na severnoj strani Crnog Vrha i njoj se nalazi dvosedna žičara kapaciteta 1200 skijaša na sat. Staza Crni Vrh staza odgovara veštijim skijašima, izlazna stanica je na 1091 m. Na stazi možete iznajmiti kompletnu ski opremu i angažovati instruktora za skijanje.

Radno vreme žičare je od 9:00 do 16:00 časova.

Cene ski karata ( ski pass)-radni dani

Cene ski karata (ski pass)
za radni dani

VRSTE KARATE	DECA	ODRASLI	SENIORI
Pojedinačna vožnja	550	550	550
4 sata	1450	1900	1550
dnevna	1900	2400	2000
2 dnevna	3250	4300	3800
3 dnevna	4900	6000	5150
4 dnevna	6100	7900	6600
7 dnevna	9250	11500	9700
6 u sezoni	10400	12600	10600
10 u sezoni	14600	18000	15700
Sezonski	42000	51600	45600

Cena ski karte za
vikend, praznik i raspust

VRSTE KARATE	DECA	ODRASLI	SENIORI
Pojedinačna vožnja	550	550	550
4 sata	1550	2200	1800
dnevna	2100	2900	2400
2 dnevna	3700	4900	4400
3 dnevna	5500	6250	5500
4 dnevna	6800	8300	7200
7 dnevna	9200	11500	9700
6 u sezoni	10400	12600	10600
10 u sezoni	14600	18000	15700
Sezonski	42000	51600	45600